مازندران؛ سرزمینی که کودکانش کم می‌شوند!

به گزارش پایگاه خبری تیترشمال  – استان مازندران امروز با یکی از بحرانی‌ترین وضعیت‌های جمعیتی دهه‌های اخیر خود روبه‌روست. استانی که سال‌ها به دلیل جمعیت جوان، پویایی اجتماعی و نقش راهبردی در توسعه کشور شناخته می‌شد، اکنون با نرخ باروری کمتر از ۱.۳ در کنار چند استان دیگر، وارد مرحله‌ای شناخته‌شده تحت عنوان «چاه جمعیتی» شده است؛ مرحله‌ای که کارشناسان جمعیت‌شناسی آن را خطرناک‌ترین وضعیت ممکن برای آینده یک منطقه توصیف می‌کنند.

براساس تحلیل‌های جمعیتی، نرخ باروری در ایران طی سال‌های گذشته با سرعتی قابل‌توجه کاهش یافته است. در حالی‌که میزان باروری در سال ۱۳۶۵ بیش از ۶ فرزند برای هر زن بود، اکنون این رقم به حدود ۱.۶ رسیده و در برخی استان‌ها ـ از جمله مازندران ـ حتی پایین‌تر از ۱.۳ تثبیت شده است. عددی که کارشناسان از آن با عنوان «چاه جمعیتی» یاد می‌کنند؛ سطحی که اگر کشوری یا استانی در آن قرار گیرد، بازگشت به نرخ جایگزینی (۲.۱) بسیار دشوار می‌شود.

این تغییر آرام اما عمیق، پیامدهای گسترده‌ای دارد؛ از کاهش نیروی کار جوان و افت نرخ مشارکت اجتماعی گرفته تا افزایش هزینه‌های مراقبتی و خدمات ویژه سالمندان، کاهش پویایی اقتصادی، تضعیف ذخیره انسانی متخصص و حتی تغییرات ناگزیر در ساختار خانواده و روابط اجتماعی.

هشدار کارشناسان؛ فاصله تولد و مرگ به‌سرعت کم می‌شود

محمودی، کارشناس حوزه اجتماعی و خانواده در گفت‌وگویی با خبرنگاران، این روند را یکی از جدی‌ترین چالش‌های آینده ایران دانست و گفت: حتی فاصله میان تعداد تولدها و مرگ‌ها در کشور به‌شدت کم شده است. زمانی یک‌میلیون‌ و ۳۸۰ هزار تولد سالانه ثبت می‌شد، اما اکنون این عدد به حدود یک‌میلیون و ۵۰ هزار رسیده؛ در حالی که سالانه حدود ۴۲۰ هزار مرگ ثبت می‌شود و اگر این روند ادامه یابد، به‌زودی رشد طبیعی جمعیت به صفر نزدیک خواهد شد.

وی با اشاره به داده‌های جدید گفت: در استان‌هایی مانند مازندران، نرخ باروری کمتر از ۱.۳ است. این یعنی ورود رسمی به چاهی که خروج از آن بدون برنامه‌ریزی دقیق، بسیار دور از دسترس خواهد بود.

او همچنین تأکید کرد: تاخیر در فرزندآوری، افزایش سن ازدواج، فشارهای اقتصادی، هزینه‌های فرزندان و تغییر سبک زندگی از عوامل اصلی کاهش نرخ باروری است. به گفته او میانگین سن تولد نخستین فرزند به ۵.۵ سال پس از ازدواج رسیده که فرصت باروری را کاهش داده است.

قوانین کافی است، اما اجرا ضعیف

در ادامه، عمران عباسی‌کالی، نماینده مجلس نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما اعلام کرد: تا زمانی‌که قوانین فقط روی کاغذ بمانند و مشوق‌ها به‌درستی به دست مردم نرسد، هیچ تغییری در وضعیت جمعیتی مازندران رخ نخواهد داد.

عباسی‌کالی با اشاره به واگذاری زمین‌ و تسهیلات بانکی گفت: این حمایت‌ها، به دلیل بروکراسی سنگین و عدم اجرای صحیح، نتوانسته‌اند قدرت مالی خانواده‌های ضعیف را افزایش دهند.

او افزود: قوانین خوب نوشته شده، اما اجرای ضعیف باعث شده اثر آنها کمتر از حد انتظار باشد.

وی ضروری دانست که مشوق‌ها واقعی، مناسب و قابل دسترس باشد تا خانواده‌ها با اطمینان خاطر تصمیم به فرزندآوری بگیرند.

فرصت کوتاه برای نجات مسیر جمعیتی مازندران

براساس گزارش میدانی و تحلیل کارشناسان، مازندران در وضعیتی قرار دارد که نیازمند برنامه‌ریزی «فوق‌العاده» و «اقدام ویژه» است. سرعت پیری جمعیت در این استان از میانگین کشوری بیشتر است و اگر این روند ادامه یابد، پیامدهای آن در آینده نزدیک در ابعاد اقتصادی، گردشگری، کشاورزی و حتی سازماندهی شهری و روستایی قابل مشاهده خواهد بود.

از نگاه تحلیلگران، مازندران نیازمند بسته سیاستی اختصاصی است؛ شامل حمایت‌های اقتصادی هدفمند، تسهیل ازدواج، تضمین امنیت شغلی، تأمین مسکن پایدار و بازتعریف ارزش فرزندآوری در فرهنگ بومی این استان.

کارشناسان تأکید دارند: این مسئله تنها با تصمیم‌های دولت قابل حل نیست و به همکاری دانشگاه‌ها، نهادهای فرهنگی، دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌های محلی و خانواده‌ها نیاز دارد.

شایان ذکر است نرخ باروری کنونی مازندران نه‌تنها خطر کاهش جمعیت را هشدار می‌دهد، بلکه آینده این استان را در معرض چالش‌هایی عمیق قرار می‌دهد. اگر امروز بر اساس داده‌های علمی، تصمیم‌گیری‌های سریع و شجاعانه صورت نگیرد، ساختار جمعیتی استان به نقطه‌ای خواهد رسید که بازگشت از آن تقریبا غیرممکن است.

اکنون زمان اقدام است؛ و هر روز تأخیر، فاصله مازندران از آینده‌ای پویا و سرزنده را بیشتر می‌کند.

امروز، آینده این استان در گرو تصمیم‌هایی است که اگر همین لحظه گرفته نشود، فردا دیگر فرصتی برای جبران باقی نخواهد ماند.

گزارش: مجتبی قربانی

انتهای خبر/