وقتی نشا با تورم گره میخورد؛
رنج سبز!
مجتبی قربانی
به گزارش پایگاه خبری تیترشمال و به نقل از پایگاه خبری بلاغ – در مازندران، جایی که بیش از ۲۲۰ هزار هکتار زمین کشاورزی در آغوش آب و خاک، هر ساله به امید برنج سبز میشوند، فصل نشا امسال با هیاهوی همیشگی آغاز شده است؛ اما پشت این سبزیِ آرام، سایهای سنگین از گرانی افتاده است.
شالیکاران، همانهایی که نسلهاست زندگیشان را با خاک و آب گره زدهاند، این روزها نه فقط با زمین، که با قیمتها نیز دست و پنجه نرم میکنند. از کود و بذر گرفته تا دستمزد کارگر و هزینه تیلر و تراکتور، همه چیز جهشی کمسابقه را تجربه کرده است؛ جهشی که معیشت را از مزرعه دورتر و نگرانی را به قلب شالیزار نزدیکتر کرده است.
برنجکار و کابوس قیمتها
این کشاورز با اشاره به شرایط اقتصادی حاکم بر بخش کشاورزی گفت: در سال جاری تقریباً تمام نهادههای تولید با رشد شدید قیمت مواجه بودهاند؛ بهطوری که قیمت کودهای شیمیایی تا چهار برابر، سموم کشاورزی و سوخت حدود دو برابر و دستمزد کارگران نیز بهطور میانگین دو برابر نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
وی افزود: این افزایش هزینهها در حالی رخ داده که کشاورز ناچار است تمام این مخارج را در ابتدای فصل زراعی پرداخت کند.
سیفایی خاطرنشان کرد: اگرچه قیمت برنج در بازار نسبت به سال گذشته افزایش داشته، اما این افزایش به هیچ عنوان متناسب با رشد هزینههای تولید نیست و عملاً شکاف بین هزینه و درآمد کشاورز همچنان در حال افزایش است.
در شالیزارهای مازندران، جایی که هر ساله بیش از ۲۲۰ هزار هکتار زمین با امید به برنج سبز میشود، فصل نشا امسال در حالی آغاز شده که سایه سنگین گرانی بر سر تولیدکنندگان گستردهتر از همیشه است. شالیکاران میگویند افزایش دو برابری هزینه نهادهها، از کود و بذر تا دستمزد کارگر و ماشینآلات، معادلات تولید را برهم زده و شکاف میان هزینه و درآمد را عمیقتر کرده است؛ شکافی که به باور آنان، اگر با قیمتگذاری متناسب جبران نشود، آینده شالیکاری را با چالشهای جدی روبهرو خواهد کرد.
بحران نقدینگی؛ گره اصلی کشاورزی
به گفته وی، همین مسئله موجب شده بسیاری از کشاورزان برای ادامه فعالیت به ناچار به سمت استقراض، دریافت وامهای سنگین، نزول یا حتی پیشفروش محصول آینده خود بروند؛ شرایطی که آنان را در یک چرخه بدهی دائمی قرار میدهد.
سیفایی تصریح کرد: کشاورز پول محصول خود را آینده دریافت میکند، اما هزینههای اصلی تولید را باید همین امروز بپردازد؛ در حالی که درآمد واقعی او شش ماه بعد و آن هم با نوسان قیمت بازار مشخص میشود.
به گفته شالیکاران قیمت نهادههای کشاورزی، سموم، سایر هزینههای جاری و دستمزد کارگران نسبت به سال قبل تقریبا دو برابر شده است که به طور قطع، چنین افزایشی در خصوص نرخ برنج در بازار رخ نخواهد داد.
فروش اجباری و فشار بازار
ضعف حمایتهای بانکی و صندوقهای حمایتی
این شالیکار مازندرانی با اشاره به صندوقهای حمایتی بخش کشاورزی تاکید کرد: در حالی که انتظار میرود این صندوقها نقش پشتیبان واقعی داشته باشند، اما در عمل وامهایی با سودهای بالا ارائه میشود و کشاورز در نهایت متضرر میشود. کشاورزان نیازمند تسهیلات واقعی با سودهای پایین و شرایط منعطف هستند تا بتوانند چرخه تولید را حفظ کنند.
افزایش هزینه تجهیزات و کندی نوسازی کشاورزی
به گفته وی، در منطقه فریدونکنار حدود ۷۰ درصد کشتها همچنان به روش سنتی انجام میشود و تنها ۳۰ درصد به سمت کشت مکانیزه رفتهاند؛ موضوعی که نشاندهنده فاصله کشاورزی کشور با استانداردهای مدرن است.
رهاشدگی کشاورز در ساختار حمایتی
سیفایی تأکید کرد: در حالی که انتظار میرود نظام کشاورزی دارای حمایت نرمافزاری و سختافزاری باشد، اما در عمل چنین ساختاری وجود ندارد و کشاورز در روزهای بحرانی بدون پشتوانه رها میشود.
این شالیکار فریدونکناری در بخش دیگری از صحبتهای خود به شرایط اقلیمی امسال اشاره کرد و گفت: خوشبختانه وضعیت آب نسبت به سالهای گذشته بهتر بوده و شرایط آبوهوایی نیز مناسبتر است. همچنین فصل زراعی حدود یک هفته تا ده روز زودتر آغاز شده که میتواند نویدبخش سالی نسبتاً پربار باشد.
میانگین هزینه هر هکتار حدود ۱۵۰ میلیون تومان
وی متذکر شد: در شرایط فعلی، کشاورز بیش از هر زمان دیگری نیازمند سیاستهای حمایتی واقعی، تأمین نقدینگی ارزانقیمت و اصلاح ساختار پشتیبانی است؛ در غیر این صورت ادامه این روند میتواند به کاهش انگیزه تولید و حتی خروج کشاورزان از چرخه تولید منجر شود.
شرایط اقتصادی جدید عامل بالا رفتن هزینه تمامشده
اسدالله تیموری رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در گزارشی به خبرنگاران اعلام کرد: همزمان با اجرای سیاست آزادسازی ارز، قیمت نهادهها و تجهیزات کشاورزی افزایش قابل توجهی داشته و این موضوع مستقیماً بر هزینه تولید محصولات اثر گذاشته است.
وی با تأکید بر اینکه قیمتگذاری برنج باید بر مبنای هزینههای واقعی تولید انجام شود، گفت: این موضوع در فصل برداشت محصول مورد توجه جدی قرار خواهد گرفت.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران توسعه مکانیزاسیون در کشت برنج را از اولویتهای اصلی استان دانست و افزود: استفاده از ماشینآلات کشاورزی میتواند به کاهش هزینههای تولید کمک کند، هرچند شرایط اقتصادی جدید موجب افزایش قیمت نهادهها و در نتیجه بالا رفتن هزینه تمامشده محصولات شده است.
تیموری همچنین با اشاره به سیاستهای حمایتی دولت از مصرفکنندگان گفت: در کنار آزادسازی ارز، اجرای طرح کالابرگ برای حمایت از معیشت مردم در دستور کار قرار گرفته است.
وی درباره تأمین نهادههای کشاورزی نیز اظهار کرد: حدود ۶۰ درصد کود مورد نیاز برنجکاران پیش از سال جدید تأمین و توزیع شده و با وجود برخی مشکلات در تولید و حملونقل، روند تأمین ادامه دارد و نگرانی در این بخش وجود ندارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان اینکه مازندران بزرگترین تولیدکننده برنج کشور است، افزود: با حمایت وزارت جهاد کشاورزی، نهادههای مورد نیاز به موقع تأمین شده و بخش کشاورزی استان فعالیت خود را بدون یارانه آغاز کرده که این موضوع بر افزایش هزینهها اثرگذار بوده است.
تیموری همچنین از جذب ۱۴۰ درصدی تسهیلات مربوط به ادوات کشاورزی در سال جاری خبر داد و گفت: تجهیزات متناسب با زمینهای خرد کشاورزی در استان طی سالهای اخیر تأمین شده است.
وی در پایان از تشکیل انجمن صنفی برنج مازندران خبر داد و هدف از آن را ساماندهی زنجیره تولید تا مصرف و افزایش نقشآفرینی کشاورزان و فعالان بازار برنج عنوان کرد.
افزایش شدید هزینههای شالیکاری در مازندران
با آغاز اوج نشاکاری و به گل نشستن بوتههای برنج در شالیزارهای مازندران، شالیکاران این استان با موجی از افزایش هزینههای تولید و نگرانی از آینده قیمتگذاری محصول مواجه شدهاند. آنان میگویند بالا رفتن قیمت نهادههای کشاورزی و دستمزد کارگران، فشار سنگینی بر تولید برنج وارد کرده و باید قیمت فروش محصول نیز متناسب با هزینهها افزایش یابد.
در حالی که بخش قابل توجهی از درآمد کشاورزان شمال کشور وابسته به کشت برنج است، طبق اعلام کارشناسان جهاد کشاورزی حدود ۴۰ درصد درآمد سالانه شالیکاران صرف هزینههای تولید میشود. این در حالی است که روند افزایش هزینهها در سال جاری شتاب بیشتری گرفته است.
اگرچه کشت مکانیزه در حال گسترش است، اما حدود نیمی از ۲۲۰ هزار هکتار شالیزار استان همچنان به صورت دستی کشت میشود؛ روشی که به نیروی کار فراوان وابسته است.
دستمزد نشاکاری تا ۳ میلیون تومان
در بخش نشاکاری سنتی، دستمزد کارگران به شکل قابل توجهی افزایش یافته و به روزانه ۲.۵ تا ۳ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته حدود دو برابر شده است. کمبود نیروی کار غیر بومی نیز باعث شده بسیاری از کارگران نرخهای پایینتر را نپذیرند.
همچنین هزینههای جانبی تولید نیز رشد چشمگیری داشته است. هزینه شخم، شیار و آمادهسازی زمین در چند مرحله به ۱۵ تا ۱۷ میلیون تومان در هر هکتار رسیده که حدود ۵ میلیون تومان بیشتر از سال گذشته است. قیمت برخی نهادهها مانند پلاستیک پوشش خزانه، بذر و قطعات یدکی تراکتور نیز افزایش قابل توجهی داشته و در برخی موارد تا چند برابر رشد کرده است.
نشای خسته در فصل تورم
در این میان، توسعه «بانک نشا» و مکانیزاسیون کشت برنج که طی سالهای اخیر با هدف کاهش هزینهها اجرا شده، خود نیز با افزایش شدید قیمت قراردادها مواجه شده است.
همچنین هزینه تأمین کودهای شیمیایی پایه برای هر هکتار حدود ۶ میلیون تومان برآورد شده است؛ با وجود آنکه بخشی از این نهادهها با حمایت دولتی توزیع میشود.
شالیکاران مازندرانی هشدار میدهند ادامه این روند میتواند در نهایت به افزایش قابل توجه قیمت تمامشده برنج سفید منجر شود و معتقدند قیمت فروش محصول باید همگام با رشد هزینههای تولید اصلاح شود.
شالیکاران در تنگنای تأمین نهادهها
طی سال زراعی جاری، شماری از شالیکاران استان که موفق به دریافت سهمیه کود از طریق سامانه پایش کودی وزارت جهاد کشاورزی تا پیش از آغاز سال جدید نشده بودند، در تأمین دو نوع کود مهم ازته و فسفاته با افزایش شدید قیمتها در بازار آزاد مواجه شدند؛ بهگونهای که قیمت این نهادهها چندین برابر نرخ یارانهای رسیده بود. کودهای اوره، ازته، فسفاته و پتاس از مهمترین نهادههای شیمیایی مورد استفاده در شالیکاری مازندران به شمار میروند. بر اساس آمارهای موجود، نیاز سالانه استان به انواع کود شیمیایی حدود ۲۵۰ هزار تن است که از این میزان، بیش از ۱۷۰ هزار تن برای حدود ۲۳۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری مصرف میشود.
طبق سهمیه اعلامشده امسال شرکت خدمات حمایتی کشاورزی مازندران، برای هر هکتار ۱۵۰ کیلوگرم اوره، ۱۵۰ کیلوگرم پتاس و ۱۰۰ کیلوگرم فسفات در نظر گرفته شده که مجموع هزینه آن با نرخ یارانهای حدود ۶ میلیون تومان است. با این حال، کشاورزانی که موفق به دریافت این سهمیه نشدهاند، ناچارند همین میزان کود را از بازار آزاد با قیمتی بین ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان تهیه کنند.
مسئولان جهاد کشاورزی مازندران اعلام کردهاند که کود اوره یارانهای به اندازه کافی در انبارها موجود بوده و روند توزیع آن در حال انجام است، اما در تأمین کودهای ازته و فسفاته مشکلاتی وجود دارد.
در همین حال، بررسی بازار آزاد نشان میدهد قیمت کودهای فسفاته با جهش قابل توجهی روبهرو شده است؛ بهطوریکه هر کیسه ۵۰ کیلویی کود دیآمونیوم فسفات بین ۹ تا ۱۱ میلیون تومان و کود سوپر فسفات تریپل تا حدود ۷ میلیون تومان معامله میشود. همچنین کود اوره که قیمت یارانهای آن حدود ۶۰۰ هزار تومان برای هر کیسه ۵۰ کیلویی است، در بازار آزاد مازندران تا حدود ۲ میلیون تومان نیز به فروش میرسد.
وقتی مزرعه هم اقتصادی میشود
در نهایت، شالیزارهای مازندران امروز تنها صحنه کشت برنج نیستند؛ بلکه آینهای از فشار اقتصادی بر تولیدکنندهای هستند که میان زمین و هزینه، در رفتوآمدی دشوار گرفتار شده است.
گرانی نهادهها، از کود و بذر تا دستمزد کارگر و هزینه ماشینآلات، سایهای تازه بر این زمینهای سبز انداخته و نفس شالیکاران را در میانه امید به برداشت، به شماره انداخته است؛ گویی خاک نیز این بار زیر بار هزینهها، سنگینتر از همیشه نفس میکشد.
اگرچه زمین همچنان بار میدهد و آب همچنان جاری است، اما پرسش اصلی در ذهن شالیکاران باقی مانده: آیا حاصل این رنج سبز، توان جبران هزینههای فزاینده را خواهد داشت؟ پاسخ این پرسش، سرنوشت نه فقط یک محصول، که آینده بخشی از اقتصاد کشاورزی شمال کشور را رقم خواهد زد.
برچسب ها :دستمزد و کود ، شالیزارهای مازندران ، فصل نشاکاری ، گرانی ، نگرانی شالیکاران ، هزینه
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰