میراثی گرانبها؛
«هفته مازندران» جایی که تاریخ با فرهنگ پیوند می‌خورد
به گزارش پایگاه خبری تیترشمال و به نقل از پایگاه خبری بلاغ – درست زمانی که پاییز که به جنگل‌های هیرکانی رنگ می‌بخشد و مه از دامنه‌های البرز به دشت و روستا می‌رسد، صدای تاریخ نیز از لابه‌لای روایت‌های کهن، آیین‌های مردمی و خاطره‌های نسل‌های گذشته به گوش می‌رسد.
۱۴ آبان برای این سرزمین، روزی برای بازخوانی هویتی که در پیوند با تشیع علوی، فرهنگ بومی، زبان مادری، هنر و سنت‌های دیرپا شکل گرفته است.
هفته مازندران فرصتی است تا این میراث چندوجهی از قاب مراسم رسمی بیرون بیاید و در متن زندگی اجتماعی مردم دیده شود، از مسجد و بقعه و محفل مذهبی تا شالیزار و خانه‌های روستایی، از موسیقی و شعر محلی تا صنایع‌دستی و روایت‌های شفاهی…
۱۴ آبان؛ روزی که تاریخ در تقویم نشست
انتخاب ۱۴ آبان اما حاصل یک تصمیم ناگهانی نبود. ۱۴ آبان در جلسه ۸۶۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی، مورخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، به‌عنوان روز ملی مازندران تصویب و در تقویم رسمی کشور ثبت شد. این تصمیم، فرصتی تازه برای پیوند تاریخ محلی با حافظه ملی فراهم آورد.
صالحان؛ قرارگاه خاطره‌های علوی
صالحان نمادی از پیوند جغرافیا با حافظه تاریخی مردمان مازندران است. در اینجا روایت علویان از کتاب‌های تاریخ فراتر می‌رود و در قالب شعرخوانی، امیرخوانی، اجرای موسیقی محلی و گردهمایی مردم بازتاب می‌یابد.
از تیرماسیزده‌شو تا فردین‌ماه؛ آیین‌هایی به وسعت حافظه مردم
شب‌نشینی خانوادگی، قصه‌گویی، شعرخوانی، فال‌گیری و پذیرایی با خوراکی‌های محلی، از جلوه‌های این مناسبت است. در برخی مناطق نیز آیین «لال‌شیش» اجرا می‌شود، شخصیتی نمادین که با سکوت و در دست داشتن ترکه، در روایت‌های مردمی با آرزوی برکت، سلامتی و گشایش همراه است.
این آیین‌ها حامل نوعی پیوند اجتماعی‌اند که خانواده، خویشاوندی، همسایگی و ارتباط نسل‌ها را تقویت می‌کنند. فردین‌ماه، جشن‌های فصلی، بازی‌های بومی و آیین‌های مرتبط با کشاورزی و دامداری نیز از دیگر جلوه‌های این میراث هستند.
در کنار این مناسبت‌ها، آیین‌های مذهبی و ارادت به اهل‌بیت(ع)، برگزاری مراسم محرم و صفر، تعزیه‌خوانی، مجالس روضه و سنت‌های نذری، جایگاه مهمی در زندگی اجتماعی مازندرانی‌ها دارند. در بسیاری از روستاها، مسجد و بقعه در واقع کانون همبستگی، همیاری و انتقال خاطرات تاریخی و معنوی مردم به شمار می‌روند.
پیوند هویت علوی مازندران با فرهنگ دینی مردم، از مهم‌ترین وجوه تمایز این سرزمین است، پیوندی که در هفته مازندران باید با محتوایی عمیق، پژوهش‌محور و متناسب با شأن مناسبت بازتاب یابد.
زبان و موسیقی؛ میراثی که باید شنیده شود
موسیقی محلی نیز از آوازهای چوپانی و نغمه‌های کار تا امیرخوانی و موسیقی جشن‌ها، بازتابی از پیوند انسان با طبیعت و شیوه زندگی منطقه است. ساز لله‌وا، با صدای آشنای خود، از شاخص‌ترین نشانه‌های موسیقی بومی مازندران به شمار می‌رود.
در کنار موسیقی، پوشاک سنتی، حصیربافی، گلیم‌بافی، نمدمالی، صنایع چوبی و هنرهای دستی نیز بخش دیگری از میراث فرهنگی استان را شکل می‌دهند. خوراک‌های محلی همچون کدوبره، آغوزمسما، نازخاتون و انواع آش‌های بومی نیز تنها بخشی از تنوع سفره مازندرانی هستند،سفره‌ای که محصولات شالیزار، باغ، جنگل و دریا در شکل‌گیری آن نقش دارند.
در این میان، نیما یوشیج، شاعر برخاسته از روستای یوش، جایگاهی ویژه دارد. او با دگرگون‌کردن ساختار شعر فارسی، نام مازندران را در تاریخ ادبیات معاصر ایران ماندگار کرد. معرفی مفاخر ادبی و هنری، در کنار پاسداشت آیین‌های کهن، نشان می‌دهد که فرهنگ مازندران میراثی ایستا نیست و همچنان ظرفیت آفرینش و نوآوری دارد.
بیش از ۱۰۰ برنامه برای پاسداشت هفته مازندران تدارک دیده شد
محمد محمدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران، از پیش‌بینی بیش از ۱۰۰ برنامه فرهنگی و هنری به مناسبت هفته مازندران خبر داد و گفت: این برنامه‌ها با هدف پاسداشت هویت تاریخی، احیای آیین‌های بومی، معرفی مفاخر و تقویت جایگاه فرهنگی استان در سطح ملی برگزار می‌شوند.
وی روز سه‌شنبه در حاشیه نشست شورای اداری فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در شهرستان نور، با اشاره به مناسبت‌های مهم این هفته اظهار کرد: ۱۲ آبان آغاز جشن سنتی تیرماسیزده‌شو، ۱۴ آبان سالروز آغاز حکومت علویان در طبرستان و ۲۱ آبان سالروز تولد نیما یوشیج، شاعر بلندآوازه مازندرانی است که هر یک بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این سرزمین را بازنمایی می‌کنند.
وی با تشریح برنامه‌های شاخص هفته مازندران افزود: اجرای موسیقی بومی در برج آزادی تهران در ۱۲ آبان، افتتاح نمایشگاه آثار بیش از ۱۰۰ استاد برجسته و ممتاز خوشنویسی مازندران با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در فرهنگسرای نیاوران در ۱۳ آبان و برگزاری همایش روز علویان در روستای صالحان کجور در ۱۴ آبان از جمله این برنامه‌هاست. همچنین جشن فردین‌ماه در ۱۵ آبان در روستای کندلوس و آیین بزرگداشت نیما یوشیج همراه با رونمایی از آثار خوشنویسی اشعار این شاعر در ۱۸ آبان، در خانه نیما در تهران برگزار خواهد شد.
محمدی ادامه داد: در روزهای ۲۳ تا ۲۵ آبان نیز برنامه‌های مرتبط با تیرماسیزده‌شو، زبان و آیین‌های مازندرانی در مدارس استان اجرا می‌شود تا نسل نوجوان با ریشه‌های فرهنگی و سنت‌های بومی خود بیشتر آشنا شود.
وی همچنین از برگزاری رویداد سه‌روزه «حیات فاطمی» در شهرستان آمل همزمان با هفته مازندران و ایام فاطمیه خبر داد و گفت: این برنامه با هدف پیوند میراث تاریخی حکومت علویان با معارف فاطمی و تقویت ابعاد دینی و معنوی هویت مازندران تدارک دیده شده است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در بخش دیگری از سخنانش، تفویض اختیار به شهرستان‌ها را از رویکردهای مدیریت فرهنگی استان برای تسریع در رسیدگی به مطالبات فعالان این حوزه دانست و اظهار کرد: در نشست شورای اداری، رؤسای ادارات شهرستان‌ها مسائل و مشکلات فرهنگی و هنری مناطق خود را مطرح کردند و مقرر شد با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و واگذاری اختیارات، روند رفع موانع کوتاه‌تر شود. وی با اشاره به شرایط جغرافیایی شهرستان‌های غرب استان، از جمله رامسر، تنکابن و عباس‌آباد، بر ضرورت تسهیل امور اداری و توجه ویژه به نیازهای فرهنگی این مناطق تأکید کرد.
محمدی با بیان اینکه اجرای آیین‌های بومی و تقویت هویت فرهنگی شهرستان‌ها از مهم‌ترین مطالبات مدیران فرهنگی مناطق است، افزود: برنامه‌های هفته مازندران متناسب با ظرفیت‌ها و پیشینه فرهنگی هر شهرستان طراحی و پیگیری شده است.
به گفته وی، برگزاری این مجموعه رویدادها فرصتی برای معرفی میراث تاریخی، مذهبی و هنری مازندران، تقویت مشارکت مردم و هنرمندان و انتقال آیین‌ها و ارزش‌های بومی به نسل‌های آینده فراهم می‌کند.
هفته مازندران باید به رویدادی مردمی تبدیل شود
وی با اشاره به جایگاه ۱۴ آبان، سالروز آغاز حکومت علویان در طبرستان، اظهار کرد: این مناسبت تنها یک روز در تقویم نیست، بلکه یادآور پیشینه تاریخی، هویت دینی و ریشه‌های عمیق فرهنگی مردمان این سرزمین است.
داودی با تشریح محورهای برنامه‌های هفته مازندران افزود: اجرای موسیقی و سرودهای محلی، محافل شعر و ادب مازندرانی، نمایشگاه صنایع‌دستی و آثار هنرمندان، معرفی مشاهیر و مفاخر شهرستان، برنامه‌های کتاب‌خوانی، نشست‌های فرهنگی و معرفی آداب‌ورسوم بومی از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است.
به گفته وی، معرفی جاذبه‌های گردشگری، خوراک و پوشاک محلی و بازی‌های بومی نیز در دستور کار قرار دارد تا جلوه‌های متنوع فرهنگ و زندگی مردم نکا به نمایش گذاشته شود.
فرماندار نکا با تأکید بر ضرورت مشارکت نسل جوان در پاسداشت میراث فرهنگی، آشنایی نوجوانان و جوانان با تاریخ، زبان و سنت‌های بومی را زمینه‌ساز تقویت احساس تعلق اجتماعی و خودباوری فرهنگی دانست و گفت: با همکاری آموزش‌وپرورش، دانشگاه‌ها، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، شهرداری، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی، کتابخانه‌های عمومی و تشکل‌های مردمی، برنامه‌های ویژه‌ای برای انتقال این میراث به نسل آینده اجرا می‌شود.
وی همچنین ظرفیت روستاها و مناطق کوهستانی هزارجریب را بخشی ارزشمند از هویت فرهنگی نکا دانست و بر ضرورت معرفی آیین‌ها، سنت‌ها و داشته‌های فرهنگی این مناطق با مشارکت مردم و هنرمندان تأکید کرد.
داودی خاطرنشان کرد: هدف آن است که هفته مازندران از چارچوب برنامه‌های اداری و تشریفاتی فراتر رود و به رویدادی فراگیر و مردمی در شهرها و روستاها تبدیل شود.
فرماندار نکا در پایان با اشاره به تقارن این مناسبت با ایام فاطمیه، رعایت حرمت مناسبت‌های مذهبی و توجه به فرهنگ علوی، ارادت به اهل‌بیت(ع)، ایثار و همبستگی اجتماعی را از الزامات محتوایی برنامه‌ها برشمرد و از دستگاه‌های اجرایی، هنرمندان و تشکل‌های مردمی خواست در برگزاری این رویداد مشارکت کنند.
پاسداشت میراث؛ مسئولیتی همگانی
ثبت آیین‌ها، گردآوری روایت‌های سالمندان، مستندسازی موسیقی و گویش‌های محلی، حمایت از هنرمندان بومی و آموزش میراث فرهنگی در مدارس، از اقداماتی است که می‌تواند این سرمایه را از خطر فراموشی دور نگه دارد.
مسئولیت دستگاه‌های اجرایی نیز در این مسیر روشن است. میراث فرهنگی به حمایت مالی و زیرساختی، حفاظت از بناهای تاریخی و مذهبی، سامان‌دهی گردشگری فرهنگی و ایجاد فرصت برای فعالیت هنرمندان نیاز دارد. روستاهایی مانند صالحان و کندلوس نباید تنها در روزهای برگزاری مراسم مورد توجه قرار گیرند، بلکه باید در طول سال از امکانات معرفی، حفاظت و توسعه برخوردار باشند.
از سوی دیگر، مردم مهم‌ترین صاحبان این میراث‌اند. خانواده‌ها با انتقال زبان مادری، هنرمندان با اجرای موسیقی و آیین‌های اصیل، معلمان با آموزش تاریخ محلی، جوانان با تولید محتوای فرهنگی و فعالان اجتماعی با مشارکت در برنامه‌های روستایی می‌توانند در زنده‌ماندن هویت مازندرانی نقش‌آفرینی کنند.
هویت، میراثی برای زیستن
۱۴ آبان باید نقطه آغاز حرکتی ماندگار برای پاسداشت این داشته‌ها باشد، حرکتی که در استمرار برنامه‌های فرهنگی، حمایت از پژوهشگران و هنرمندان و حضور فعال مردم معنا پیدا کند.
مازندران را باید از زبان مردمانش شناخت. از روایت پیرمردی که قصه‌های طبرستان را به یاد دارد، از مادری که لالایی مازندرانی می‌خواند، از هنرمندی که نغمه لله‌وا را زنده نگه می‌دارد و از جوانی که می‌خواهد میراث زادگاهش را به آینده پیوند بزند.
شکوه این سرزمین در توان مردمانش برای پاسداری از ریشه‌ها و ساختن آینده‌ای است که در آن، آیین‌ها فراموش نشوند و هویت مازندران همچنان در زندگی نسل‌های بعد جریان داشته باشد.
گزارش: مجتبی قربانی
انتهای خبر/
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰